Dolnośląskie | Kujawsko-Pomorskie | Lubelskie | Lubuskie | Łódzkie | Małopolskie | Mazowieckie | Opolskie | Podkarpackie | Podlaskie | Pomorskie | Śląskie | Świętokrzyskie | Warmińsko-Mazurskie | Wielkopolskie | Zachodniopomorskie

Polskie wiatry: bryza morska i halny

Główne układy ciśnienia powietrza, które kształtują pogodę w dużych przedziałach czasu, wyglądają następująco: umacniający się zimą niż islandzki i bardziej aktywny latem wyż azorski, jak również zmieniające się sezonowo układy nad Azją: wschodnio-azjatycki wyż zimowy i letni niż południowo-azjatycki.

Polska | Morze Bałtyckie
Polska | Morze Bałtyckie (by Andrzej K.)

Przez większą część roku przeważa w Polsce cyrkulacja zachodnia, co ma związek z układami wysokiego ciśnienia zalegającymi od oceanu Atlantyckiego w kierunku wschodnim. Ten podział ciśnienia atmosferycznego powoduje, że Polska znajduje się w strefie wiatrów zachodnich (60% wszystkich dni wietrznych). Chodzi tu o wiatry wiejące głównie od Czech w kierunku Norwegii i Szwecji. We wschodniej części Polski wieje więcej wiatrów wschodnich, a w górach – z południa.

Udział poszczególnych wiatrów w skali roku jest nierównomierny. Od lipca do września dominuje kierunek zachodni. Zimą, zwłaszcza w grudniu i lutym, ta dominacja jest słabsza. Nad Polską wieją wówczas głównie wiatry wschodnie. Wiosną i jesienią oba kierunki uzyskują równowagę.

Zwykle wieją nad Polską wiatry słabe i umiarkowane o prędkości od 2 do 10 m/s. Silne i bardzo silne wiatry przechodzą nad Bałtykiem i wywołują sztormy. Równie silne wiatry, o prędkości ponad 30 m/s, wieją w górach. Rzadko zdarzają się też huragany zrywające dachy i wyrywające drzewa z korzeniami.

Zróżnicowane ukształtowanie powierzchni Polski prowadzi do powstawania lokalnych wiatrów, typowych dla określonych form ternu. Latem na wybrzeżu, w bezchmurne dni, wieje przyjemny, orzeźwiający wiatr od morza. Jest to bryza morska, która tworzy się w ciągu dnia i jest odczuwalna do 10 km w głębi lądu. W nocy kierunek wiatru się zmienia, powstaje bryza lądowa, a powietrze porusza się z ochłodzonego lądu w stronę cieplejszej wody.

Polska | Krajobrazy polskich gór
Polska | Krajobrazy polskich gór (by copa41)

Dalej na południe występują wiatry górskie i nizinne. W Tatrach występuje typowy dla gór wysokich wiatr halny. Halny, zwany w Alpach wiatrem „föhn”, wieje z kierunku tatrzańskich hal i wszedł już do literatury i malarstwa. Ten silny i porywisty wiatr powstaje, kiedy prąd powietrza uderza w przeszkodę w formie łańcucha gór i powietrze zsuwa się po jego stronie zawietrznej. Jest dosyć uciążliwy dla ludzi: wywołuje osłabienie zdolności psychofizycznych oraz rozdrażnienie. Wieje z siłą, która może wywracać drzewa, a czasem i całe połacie lasu. Zimą powoduje gwałtowne topnienie śniegu, co wiąże się z niebezpieczeństwem powodzi.